Τα αίτια της κρίσης στην αγορά ακινήτων και οι προοπτικές ανάκαμψης βρέθηκαν στο επίκεντρο του 14ου συνεδρίου για την ανάπτυξη και την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας, Prodexpo, που ξεκίνησε την Τετάρτη και ολοκληρώθηκε χθες στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετάνια.

Οι βασικοί ομιλητές του συνεδρίου τόνισαν ότι οι μαζικοί πλειστηριασμοί ακινήτων θα έχουν συνέπεια τη ραγδαία πτώση των τιμών τους, αλλά και θα θέσουν σε κίνδυνο τη σταθεροποίηση της οικονομίας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 45% των ιδιοκτητών ακινήτων δηλώνει ότι δεν μπορεί να πληρώσει τους φόρους, ενώ τέσσερις στους δέκα αδυνατούν να εξυπηρετήσουν το στεγαστικό τους δάνειο ακόμα και μετά τη ρύθμιση. Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιά και οικονομικός σύμβουλος της Eurobank Γκίκας Χαρδούβελης ανέφερε ότι τα δύο τελευταία χρόνια της οικονομικής κρίσης η φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας αυξήθηκε 6,5 φορές.

Ο Ιωάννης Μουρμούρας, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μακεδονίας και οικονομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού, ο οποίος υποστήριξε στην ομιλία του ότι η αντιστροφή της οικονομίας έχει ξεκινήσει, τάχθηκε υπέρ μιας συντηρητικής πολιτικής της κυβέρνησης στο θέμα των πλειστηριασμών.

Στο πεδίο της αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου ελέχθη ότι τα αναμενόμενα έσοδα το 2014 αρχές 2015 είναι της τάξεως του ενός δισ. ευρώ, ωστόσο, όπως επισημάνθηκε, παραμένουν άλυτα σειρά από ζητήματα, όπως τα πολλά επίπεδα χωροταξικού σχεδιασμού.

Αρνητικό αντίκτυπο στην αγορά των ακινήτων έχει ο σχεδόν εξαπλασιασμός της φορολογίας, με δεδομένο ότι, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο Γκίκας Χαρδούβελης, καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς, οικονομικός σύμβουλος και επικεφαλής των οικονομικών μελετών της Eurobank, το 2010 τα έσοδα του Δημοσίου από τη φορολογία ήταν 487 εκατ. ευρώ, ενώ το 2013 εκτοξεύονται στα 3,176 δισ. ευρώ.

 

Τέσσερις στους δέκα δεν μπορούν να πληρώσουν το στεγαστικό τους δάνειο

Κατά την πρώτη μέρα της Prodexpo, οι αναλυτές και τα στελέχη της αγοράς συμφώνησαν πως μόνον όταν επέλθει η ανάκαμψη στα μακροοικονομικά της χώρας θα εισέλθει σε τροχιά ανάκαμψης και η αγορά των ακινήτων. Ωστόσο, τα σημερινά στοιχεία είναι απογοητευτικά.

Όπως είπε ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank Property, Δημήτρης Ανδρίτσος, το 40% των δανειοληπτών αδυνατεί να εξυπηρετήσει το στεγαστικό του δάνειο ακόμα και μετά τη ρύθμιση στην οποία έχει προχωρήσει.

Παρότι η πτώση τιμών στις κατοικίες κινείται στο επίπεδο του 30%, στα επαγγελματικά ακίνητα η πτώση κυμαίνεται μεταξύ 40% και 60%. Πρόσθεσε πως παραμένουν στα αζήτητα περί τις 250.000 νεόδμητες κατοικίες, ενώ τυχόν απελευθέρωση των πλειστηριασμών θα οδηγήσει στη διάθεση εκατοντάδων χιλιάδων διαμερισμάτων με δυσάρεστα αποτελέσματα.

Ο κ. Μουρμούρας στην ομιλία του αναφέρθηκε στο πρωτογενές λειτουργικό πλεόνασμα που θα παρουσιάσει φέτος ο προϋπολογισμός, σημειώνοντας πως αυτό σημαίνει πως δεν υπάρχει λόγος για νέα εισπρακτικά μέτρα, π.χ. νέα μείωση των μισθών στο Δημόσιο, ενώ αποτελεί ένα ισχυρό χαρτί στη διαπραγμάτευση με την τρόικα.

Όπως είπε, την αισιοδοξία του περί αντιστροφής της οικονομίας τη βασίζει στα νούμερα που αναφέρονται στην επιβράδυνση της ύφεσης τα τελευταία τρίμηνα, στους δείκτες της μεταποίησης, του τουρισμού και στην αναμενόμενη βελτίωση των δεικτών της ναυτιλίας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι μεταρρυθμίσεις που συντελούνται θέλουν χρόνο για να συμβάλουν στην ανάκαμψη της οικονομίας, ενώ μίλησε για αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων το 2012 κατά 160%. Αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στην επένδυση της Fairfax στη Eurobank Properties ΕΥΠΡΟ ΑΕΕΑΠ, για να καταλήξει ότι η Ελλάδα μπαίνει και πάλι στον παγκόσμιο επενδυτικό χάρτη.

Στον κίνδυνο εκποίησης περιουσιακών στοιχείων, λόγω υψηλής φορολογίας, που θα οδηγήσει σε φαύλο κύκλο στις τιμές κατοικιών αναφέρθηκε κ. Χαρδούβελης, ενώ πρόσθεσε ένα κατηγορηματικό όχι στους πλειστηριασμούς ακινήτων: "Αλίμονο αν εκποιήσουμε την περιουσία μας" σημείωσε και συμπλήρωσε πως οι επενδύσεις στα ακίνητα έχουν μειωθεί κατά 70% (σε σχέση με το 2007).

Όπως είπε, η κρίση στην Ελλάδα δεν είναι μια τυπική κρίση, γιατί διαρκεί ήδη 6 χρόνια. Σημείωσε πάντως ότι είναι η πρώτη φορά που υπάρχει η ελπίδα της σταθεροποίησης επειδή η χώρα δεν χρειάζεται να λάβει άλλα δραματικά μέτρα, μείωσης του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ακίνητα θα ανακάμψουν μόνο μετά την ανάκαμψη της οικονομίας και πιο εύκολα θα γυρίσει η αγορά των επαγγελματικών ακινήτων, καθώς "το νέο μοντέλο ανάπτυξης της χώρας θα πρέπει να βασιστεί στις εξαγωγές και στις επενδύσεις".  

Ο κ. Χαρδούβελης χρησιμοποίησε και υψηλούς τόνους στην ομιλία του λέγοντας ότι οι νέοι φόροι ακινήτων επιβλήθηκαν "γιατί το πολιτικό σύστημα αρνήθηκε να πιάσει τη φοροδιαφυγή".

"Δεν θέλαμε ανεξάρτητη αρχή για τα φορολογικά την οποία είχε προτείνει από το 2009 το ΔΝΤ" τόνισε, προσθέτοντας ότι "ήταν πολιτική η απόφαση".

Ο ίδιος, αφού παρέθεσε τα στοιχεία για την αύξηση της φορολογίας, εκτίμησε ότι είναι αβέβαιη η μείωση της φορολογίας που επιβλήθηκε στα ακίνητα.

 

Αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου

Στα έσοδα και τα υπόλοιπα οφέλη από την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου αναφέρθηκε ο Ανδρέας Ταπρατζής, εντεταλμένος σύμβουλος του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ).

Τα προσδοκώμενα έσοδα από την αξιοποίηση της έκτασης του πρώην αεροδρομίου, της περιοχής Αφάντου της Ρόδου, των 28 κτιρίων που στεγάζουν υπηρεσίες του Δημοσίου και μιας σειράς άλλων μικρότερων ακινήτων θα είναι της τάξεως του 1 δισ. ευρώ, ενώ 50 εκατ. ευρώ αναμένονται άμεσα από τη διάθεση ακινήτων μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

Μιλώντας για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το ΤΑΙΠΕΔ σημείωσε ότι δεν είναι μόνον οι καταπατήσεις μείζον θέμα, αλλά και το γεγονός ότι δεν υπάρχει στη χώρα συγκροτημένη άποψη για τα πολεοδομικά και χωροταξικά ζητήματα.

"Υπάρχουν 7 επίπεδα χωροταξίας" σημείωσε και "παρότι έχει θεσπιστεί η δυνατότητα των Ειδικών Χωροταξικών (ΕΣΧΑΔΑ), αυτά πρέπει να περάσουν από 10 υπουργεία, ενώ όταν φθάσουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας για τελική έγκριση είναι αδύνατο με μαθηματική ακρίβεια να προσπεράσουμε τα 7 επίπεδα χωροταξίας".

Για τη φορολογία των ακινήτων είπε ότι ο επενδυτής χρειάζεται να γνωρίζει τι τον περιμένει και κατέληξε θέτοντας τη διάσταση ότι στον ελληνικό χώρο είναι δύσκολο να βρεθούν "καθαρά" ακίνητα αφού ένα μεγάλο μέρος έχει χαρακτηριστεί natura, δασικό, αιγιαλός και παντού υπάρχουν αρχαία, λέγοντας χαρακτηριστικά "στην παραλία, την Αττική Ριβιέρα όπως λέγεται, δεν μπορεί κανείς να κτίσει τίποτα".

Ο Αριστοτέλης Καρυτινός, γενικός διευθυντής του τομέα των ακινήτων της Εθνικής Τράπεζας, ΕΤΕ αναφέρθηκε στην έλλειψη χρηματοδότησης των επενδύσεων και σημείωσε την ανάγκη να έρθει, μέσω της αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου, η πρώτη κρίσιμη μάζα ξένων επενδυτών.

Ο Γρηγόρης Δούνης, διευθύνων σύμβουλος της Εταιρείας Ακινήτων του Δημοσίου, μίλησε για το σχέδιο που μελετάται ώστε να υπάρχουν πάντα διαθέσιμα ακίνητα προς διάθεση από το Δημόσιο και πρόσθεσε πως μέχρι το τέλος του έτους θα πουληθούν ακόμα 20 ακίνητα μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου Σίμος Αναστασόπουλος στη σύντομη εναρκτήρια ομιλία του έθεσε το πρόβλημα της ακριβής ενέργειας που πληρώνει η βιομηχανία.

 

Γ. Μανιάτης: "Ζοφερή η εικόνα στην κτηματαγορά"

Νωρίτερα ο υπουργός Περιβάλλοντος Γιάννης Μανιάτης έκανε λόγο για "τη ζοφερή εικόνα που διέπει την κτηματαγορά, όπου, μεταξύ άλλων, σημειώνεται πτώση στην επενδυτική δαπάνη για την κατασκευή ακινήτων σε επίπεδα χαμηλότερα του έτους 2000" και πρόσθεσε πως αν και "οι αιτίες αναζητούνται στην κρίση και στην αβεβαιότητα, υπάρχουν ορισμένες διαστάσεις στο θέμα ακίνητη περιουσία που μπορούν να βοηθήσουν την επενδυτική δραστηριότητα του κλάδου και να οδηγήσουν την επιχειρηματική πρωτοβουλία σε νέους δρόμους".

Όπως παραδέχθηκε, μέρος αυτής της προσπάθειας πέφτει και στο υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Σύμφωνα με τον υπουργό Περιβάλλοντος "το ήδη υφιστάμενο παλαιό κτιριακό απόθεμα μπορεί και πρέπει να αποτελέσει το νέο κορυφαίο πεδίο κατασκευαστικής και επενδυτικής δραστηριότητας, να εγγυηθεί απασχόληση και τόνωση του κατασκευαστικού κλάδου, καθώς και την προώθηση της καινοτομίας με τη δημιουργία νέων οικοδομικών σύγχρονων υλικών που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας". Βάσει των στοιχείων που παρέθεσε, ο κτιριακός τομέας στην Ελλάδα αντιπροσωπεύει το 34% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης της χώρας και το 65% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Η συντριπτική πλειοψηφία των κτιρίων (95%) βρίσκεται σε χαμηλή ενεργειακή κλάση, με υψηλές καταναλώσεις και μηδενική εξοικονόμηση.

 

Γιάννης Σγουρός: "Αρκετό χρόνο χάσαμε"

Σύντομο χαιρετισμό απηύθυνε την Πέμπτη και ο περιφερειάρχης Αττικής, Γιάννης Σγουρός, στον οποίο τόνισε αφενός την ανάγκη για αγαστή συνεργασία μεταξύ Κεντρικής Διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης και αφετέρου την ανάγκη για συμπόρευση του δημόσιου τομέα με τον ιδιωτικό, αφού και οι δύο φορείς, για να λειτουργούν εύρυθμα χρειάζονται ο ένας τον άλλον. Επίσης, ο κ. Σγουρός επεσήμανε πως η Περιφέρεια Αττικής έχει την εμπειρία, την τεχνογνωσία, αλλά και τη διάθεση να συνδράμει όποτε της ζητηθεί στον τομέα της αξιοποίησης ακινήτων, αξιοποιώντας ταυτόχρονα ένα σημαντικότατο εργαλείο που έχει στη διάθεσή της, το ΕΣΠΑ, με τη βοήθεια του οποίου η Περιφέρεια προχώρησε στην κατασκευή πολλών έργων ανάπλασης και βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της, ανοίγοντας παράλληλα πολλές νέες θέσεις εργασίας.

Πιο αναλυτικά, ο Περιφερειάρχης Αττικής, Γιάννης Σγουρός, μεταξύ άλλων, τόνισε: "Το θέμα του συνεδρίου έχει μεγάλο ενδιαφέρον όχι μόνο για το ειδικό επενδυτικό κοινό αλλά και για την οικονομία γενικότερα αφού προϋπόθεση για την έξοδο από την ύφεση είναι η ανάληψη επενδυτικών πρωτοβουλιών στο τομέα της αγοράς των ακινήτων.

Έχουμε, ως Περιφέρεια Αττικής, κατ' επανάληψη αναφερθεί στα προβλήματα της ευρύτερης περιοχής του κέντρου της Αθήνας και έχουμε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου προς όλους: Εγκληματικότητα, ναρκομανείς, σπίτια εγκαταλελειμμένα -ακόμη και διατηρητέα έτοιμα να γκρεμισθούν- που αποτελούν εστίες μόλυνσης και πηγές παραβατικών συμπεριφορών, πορνεία, παρεμπόριο, παράνομοι οίκοι ανοχής, πλήττουν καθημερινά την εικόνα της πρωτεύουσας και υποβαθμίζουν τις ζωές μας.

Εμείς και προτάσεις έχουμε κάνει και καινοτόμες ιδέες έχουμε και τρόπο και τεχνογνωσία για να υλοποιήσουμε λύσεις. Χρειαζόμαστε όμως υποστήριξη και συνεργασία, καθώς και αλλαγή του νομικού πλαισίου. Πρέπει όλοι να κατανοήσουμε ότι  απαιτείται η εξασφάλιση της συνεργασίας όλων. Κεντρική Διοίκηση, Τοπική Αυτοδιοίκηση, φορείς, κάτοικοι και ιδιωτικός τομέας αλλά και εξειδικευμένοι μελετητές θα πρέπει να δουλέψουμε όλοι μαζί με ένα κοινό στόχο: την υλοποίηση παρεμβάσεων οι οποίες  θα στηρίζονται στην κοινωνική συναίνεση και τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό για να επιτύχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Εμείς, ως Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση κάνουμε τρεις βασικές προτάσεις:

Πρώτο: Υποστηρίζουμε ένα ρυθμιστικό σχέδιο που θα βοηθήσει να ξεπεράσουμε την κοινωνική κρίση και την οικονομική ύφεση.

Δεύτερο: Προτείνουμε απλοποίηση και διαφάνεια στη διαδικασία χωροταξικής, περιβαλλοντικής και πολεοδομικής αδειοδότησης.

Τρίτο: επιδιώκουμε απλούς, σαφείς και αποτελεσματικούς κανόνες στη λειτουργία της αγοράς.

Είμαστε πεπεισμένοι ότι πλέον είναι επείγουσα η παραγωγική ανασυγκρότηση του τόπου μας μέσα από την ενίσχυση νέων, εξωστρεφών και καινοτόμων τομέων επιχειρηματικής δραστηριότητας. Αρκετό χρόνο χάσαμε. Τώρα πια δεν χωρεί ούτε μια ώρα καθυστέρηση".